Vandaag (26 januari) is het naast de Dag van de Republiek India en de Nationale Feestdag voor Australië ook nog eens Gedichtendag.

'Gedichtendag is ieder jaar hét poëziefeest van Nederland en Vlaanderen, de dag waarop de poëzie in het zonnetje wordt gezet', zo staat er vrolijk op de website van de Gedichtendag. 'Waar je ook gaat, overal kom je gedichten tegen: op school, in de bibliotheek, in winkels, theaters en musea, op het werk of gewoon op straat. Ook kranten, radio, televisie en het internet klinken die dag een stuk poëtischer'.

Mooi zo'n dag, maar deze 26e januari waarin het schone ambacht van het verzen smeden wordt gevierd, kan niet wegpoetsen wat tot vervelens toe (maar o zo terecht) geroepen wordt: poëzie in druk verkoopt alsmaar slechter. En het tij lijkt niet meer te keren.

En als ik dan lees dat de omzet van dichtbundels in een periode van vijf jaar met niet minder dan 57% is gedaald, denk ik: voor mij hoeft het niet meer, waarom zou je mensen iets per se door de strot willen wringen wat ze overduidelijk gewoon niet willen?

'Wie verkoopt - en leest - er nog poëzie?' staat er omineus boven een artikel uit het Belgische blad Knack.

En Chrétien Breukers doet een duit in het zakje door op zijn poëziewebsite De Contrabas te pleiten voor een moratorium van minstens vijf jaar op het houden van een Gedichtendag.

Er spoelt even een vloedgolfje van dichtrollers over het land en dan gaat iedereen weer over tot de orde van de dag, betoogt Chrétien (naar mijn idee geheel terecht).

Ik zou willen pleiten voor een nog verder moratorium: niet minstens vijf jaar een stop zetten op het houden van een Gedichtendag, maar de poëzie gewoon een natuurlijke dood laten sterven.

Als de overgrote meerderheid in een cultuur besluit, dat zij prima verder kan zonder gedichten, dan is het een haast tegennatuurlijke drang dat proces te stoppen.

Ik had om het bovenstaande geen zin in Gedichtendag. Je wéér onderdompelen in de verzen, om je heen kijken en zien en horen dat één hele dag in het teken staat van de poëzie. Ja, denk je dan verheugd, gedichten léven. Maar dat is helemaal niet zo.

Poëzie is geruisloos weggedreven naar de marge, waar de liefhebbers, rond een kampvuur, aan de zoom van de beschaving, elkaar nog gedichten voorlezen. Ze worden niet eens vervolgd, wat hun samenscholing nog iets spannends en romantisch zou kunnen geven, een soort lotsverbondenheid. Nee, ze worden gewoon met rust gelaten: totale desinteresse van de rest van de mensheid is hun deel.

Een triest bestaan in een buitenpost van de maatschappij. Nee, kinderen, als ik jullie iets aan mag raden: word geen dichter, maar zoek iets waarmee je gewoon in je levensonderhoud kunt voorzien.

Ludwig met rechts aan zijn voeten een gedicht

Vanavond (25 januari) wordt de negende Dichtclub-compilatie gelanceerd. In deze bloemlezing staan vier gedichten van iedere dichter die het afgelopen jaar lid was van de Dichtclub.

De titel slaat op een van de trouwste bezoekers van de Dichtclub, Ludwig (zijn achternaam ben ik nooit te weten gekomen), die onlangs is overleden.

Zelfs toen het qua gezondheid helemaal niet goed met hem ging (hij moest in een rolstoel naar café Marleen gerold worden), kwam hij nog elke maand naar gedichten over het leven luisteren, terwijl de Dood al in zijn andere oor fluisterde.

Het leek de Dichtclub daarom een goed idee deze negende bundel aan Ludwig op te dragen.

Vanavond vindt dus de tendoophouding van onze bloemlezing over het jaar 2011 plaats in café Marleen. We gaan er een op Ludwig drinken. 

Bronzen Tiny en Simon Carmiggelt gemoedelijk op een
bankje in Rheden.

Nee, die titel slaat niet op Carmiggelts woordgebruik, want ook al zijn zijn Kronkels wat gedateerd en oubollig, zijn stijl is nog steeds prachtig.

De kop slaat op een vandalendaad die vandaag (23 januari) de nieuwsrubrieken haalt: het bronzen beeld van Simon Carmiggelt en zijn vrouw Tiny is het afgelopen weekeinde van zijn sokkel gezaagd in de Gelderse plaats Rheden.
Haast zou ik de woorden van een bekende politicus annex De Grote Gedoger gebruiken: het moet toch niet gekker worden in dit land.

Het beeld is geplaatst in Rheden, omdat de Carmiggeltjes regelmatig in De Steeg verbleven en Carmiggelt er ook meermalen over schreef (ik heb in alle bundels met Carmiggelts stukjes die ik in mijn boekenkast heb staan trouwens geen cursiefje kunnen vinden dat over De Steeg gaat. Doch dit terzijde.)

'De werkwijze komt volgens de politie sterk overeen met de diefstal van een groot bronzen paard, vorige week in Dieren, dat ook bij de gemeente Rheden hoort', zo kunnen wij lezen in het nieuwsbericht.
Ook in Westerbork hebben metaaldieven bij nota bene het oorlogsmonument toegeslagen.

Carmiggelt had er zelf een ironische Kronkel aan kunnen wijden, hoe vergankelijk de nagedachtenis van een schrijver is. Er wordt na je dood een bronzen beeld van je geplaatst, maar ruim twintig jaar na dato reeds word je omgesmolten in het oervuur en ga je weer deel uitmaken van de Grote Vormeloze Chaos, om in een andere vorm terug te keren in het aardse leven.

Vandaag (22 januari) is de tweede dag van de tuinvogeltelling die dit weekend gehouden werd.

Een half uur lang alle vogels tellen die jouw tuin aandoen, dat was de bedoeling. Daarbij kun je vanzelfsprekend het effect krijgen waar in bovenstaande Fokke & Sukke-spotprent geestig op gehint wordt.

Want hoe kun je de ene van de andere koolmees onderscheiden? Dus de waarde van zo'n tuintelling is maar zeer beperkt.

Er is een heuse toptien van getelde vogels samengesteld. En raden jullie eens wie er met afstand op nummer een staat? Het vogeltje waar het niet goed mee heette te gaan, dat van tot voor kort meest algemeen gevederde vriendje op de Rode Lijst is beland: de huismus!

Zoals trouwe lezertjes van dit weblog weten, ben ikzelf een groot vogelliefhebber, maar mijn hoofd stond dit weekeinde niet naar tuinvogels; wel naar andere vogels: de 'jacht' op de zeearend gaat onverdroten voor.

Daarbij lijkt van de waarnemingen van collega-vogelaars onbedoeld steeds meer iets pesterigs uit te gaan (zo sms'te vogelende collega E.  mij afgelopen week nog dat hij de haliaeetus albicilla 'puur toevallig' op weg naar Winschoten had gezien en vogelvriend L. heeft hem (Hem) 20 januari voor de zoveelste keer gezien. Háást zou ik zeggen: het is niet eerlijk, maar dat slik ik in.)

De tweede reden dat ik niet in mijn tuin heb geteld hoeveel vogels daar in een half uur neerstreken: het was 'inclement kolereweder' (Reve dixit); daardoor was er sowieso weinig reuring in vogelland (tenminste bij mij in de buurt).

Gisteren liep ik tegen de schemering nog in de Onnerpolder rond, in de hoop de zeearend te spotten, maar hij liet wederom verstek gaan.

Het zoeken naar deze majestueuze roofvogel begint bij mij steeds meer te lijken op het zoeken naar de Heilige Graal.

Vandaag (21 januari) staat er een stuk in het katern Boeken van de Volkskrant over een Franse vertaling die gemaakt is van de reisbrievenroman Op weg naar het einde. van de volksschrijver Gerard Reve (ten tijde van het verschijnen van het boek nog Gerard Kornelis van het Reve. Doch dit terzijde.)

Een heikel én heidens karwei. De vertaler Bertrand Abraham zegt dan ook over zijn verrichtingen: 'Gerard Reve vertalen is strijd leveren op alle fronten. Bij hem zijn alle parameters moeilijk. De taal levert problemen op, maar ook de inhoud, die weer niet te scheiden is van de vorm. Terwijl de ironie die hij hanteert je steeds op afstand zet van de taal.'

'Parameters', dat woord zou ik nou niet zo snel in de mond nemen. als je over Reve praat. Veel meer lijkt me een probleem voor de vertaler wat Reve zelf al signaleert, zij het natuurlijk weer ironisch:

'De lezer zal misschien opwerpen, dat mijn betoog de grens van het geoudehoer nadert, of zelfs al overschreden heeft. Er is niets tegen geoudehoer, zolang er maar Gods zegen op rust, dat is wat ik altijd zeg.'(uit: Brief uit Amsterdam)

Ik geef één voorbeeld. Hou je vast, het is een hele volzin waarin het motto 'Oudehoer is troef' ten volle wordt beleden:

'Ach, natuurlijk bestaan ze wel, een soort schrijvers 1ste klas, die niet de geringste moeite hebben hun overwegingen in geschreven taal op te sommen, die niet opeens moeten schreeuwen, de hoofdhuid masseren, het Schaamhaar bekijken, een koude varkenspoot eten, uit het water of een spruitkooltje op iemand zijn harses gooien zonder dat de gelukkige kan vaststellen waar het vandaan komt, om van allerlei andere dingen maar te zwijgen, want er zijn kinderen bij, en je weet tenslotte ook niet in wie zijn handen zo'n blad komt, een ongeluk zit in een klein hoekje, en tegenwoordig, met de razend-snelle toepassing van wat al niet, duizend kilometer is vandaag de dag niks niemendal meer, vraag maar aan Godfried Bomans, als hij tenminste niet zijn haar aan het wassen is. (uit: Brief uit Gosfield, p.92)

Hallo, zijn jullie er nog? Ja, zo schreef men in 1962. Vandaag de dag moet je niet meer met dat soort breedsprakigheid aankomen. Nee, anno 2012 willen we korte, afgebeten zinnetjes ('Hij drong haar binnen. Hij gromde. Zij kreunde. Hij stootte. Hij kwam. Zij kwam. Gilletje. Klaar.' uit: Het seksuele leven van de moderne mens, p. 366 van André Degen)

Hoe moet je bovenstaande wijdlopige zin van Reve in godsnaam in het Frans vertalen? Frans is 'echt wel mijn ding', maar hier zou ik toch even naar adem moeten happen.

Daar komt bij dat je je moet afvragen of men anno 2012 in Frankrijk nog op zo'n roman zit te wachten. Vertaler Abraham geeft toe: 'Ik geloof dat En route vers la fin niet heel goed verkocht is. De vertaling komt ook wat laat.'

Abraham oppert om De avonden opnieuw in het Frans te gaan vertalen, ditmaal met de tekeningen van Dick Matena.

Ik weet niet of dat nou zo'n goed idee is. Dan zou ik eerder een eigentijdse roman als De helaasheid der dingen van Dimitri Verhulst of  Joe Speedboot van Tommy Wieringa in het Frans vertalen. Als dat al niet gebeurd is, bied ik me bij deze aan om die vertalingen te verzorgen.